Thứ ba , 21 / 5 / 2019, 1: 22 (GMT+7)
 
 
 
 
 

"Hà Nội" của Vũ Bằng, Thạch Lam, Nguyễn Tuân đang... biến mất (Phần II)

Thứ năm , 31 / 1 / 2008, 10: 51 (GMT+7)
Bảng xếp hạng
V9

“Hà Nội luôn được các nhà văn nhìn dưới góc nhìn văn hóa hết sức chi tiết và kĩ lưỡng. Hà Nội hiện ra như một đô thị có lịch sử lâu đời, giàu có về sản vật, giàu có về truyền thống và đặc biệt là giàu có về bản sắc văn hóa mà chúng ta có thể đọc ra được tinh thần và tâm hồn Hà Nội trong văn học. Khi nhắc đến đề tài Hà Nội trong văn học không thể không nhắc đến ba nhà văn lớn là Nguyễn Tuân, Vũ Bằng và Thạch Lam” – Nhà văn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Văn Giá chia sẻ với độc giả VieTimes về văn hóa Hà Nội trong các tác phẩm văn chương của ba cây bút trên:

>> Sao nỡ lòng đá "bát cơm" của người nghèo như thế!
>> "Cấm hàng rong": Cần hỏi ý kiến người dân!
>> Nhà văn Tô Hoài: Phải có một cách khác!
>> Một nhà thơ Mỹ tiếc hàng rong Hà Nội
>> Vẻ đẹp hàng rong trong ký ức một Trưởng lão



Tiến sĩ Văn Giá

Nguyễn Tuân sinh ra và lớn lên trong môi trường nho giáo và thừa hưởng được những tinh hoa trong nề nếp ấy. Khi bước vào đời sống đô thị lai căng lúc bấy giờ, ông thất vọng bởi cuộc sống trong xã hội “kim khí” xô bồ, đang làm xơ cứng, rạn nứt tâm hồn con người. Ông tìm về với những giá trị cũ, tìm lại bóng dáng Hà Nội thông qua những thú chơi của các bậc tao nhân mặc khách trong tác phẩm “Vang bóng một thời” như: Thưởng trà, thả thơ, đánh thơ, hát ca trù, thú chơi hoa địa lan… Toàn bộ những con người trong thế giới nghệ thuật của Nguyễn Tuân về Hà Nội hiện lên như những nghệ sĩ của một thời vàng son đã qua, những người đã chi chút thú chơi tinh hoa để thông qua đó hiện lên hồn dân tộc, hồn đất nước.

Vũ Bằng trút vào những trang văn của mình nỗi nhớ, tình yêu Hà Nội qua “Miếng ngon Hà Nội” và “Thương nhớ mười hai”. Nếu như Nguyễn Tuân ngợi ca phương diện kĩ thuật của các thú chơi và nâng phương diện kĩ thuật lên thành phương diện mỹ thuật, phương diện của cái đẹp (Giáo sư Phan Ngọc) thì Vũ Bằng lại ca ngợi sự tinh tế của các món ăn với sự khoái khẩu của người thưởng thức, hưởng thụ. “Miếng ngon Hà Nội” là kết tinh của một tình yêu với Hà Nội. Còn với “Thương nhớ mười hai” ông viết về 12 tháng với khung cảnh thiên nhiên, đất trời, cảnh vật, con người, văn hóa của Hà Nội và của miền Bắc. Ông đã dành trọn tác phẩm này để viết về văn hóa Hà Nội với chiều sâu của lịch sử và vẻ đẹp của Hà Nội trong nỗi hoài niệm da diết.

Thạch Lam có một tác phẩm về Hà Nội là “Hà Nội 36 phố phường”. Đây là một tập bút kí cũng cực kì nổi tiếng và tinh tế được tập hợp lại từ những bài viết trên báo Ngày nay sau khi ông qua đời. Thạch Lam nhìn cảnh trí, văn hóa, con người Hà Nội trong con mắt của một nhà thơ. Đặc biệt, ông dành rất nhiều trang văn để viết về những món quà quê của những người Hà Nội và những người dân tứ trấn Hà Nội mang về để cho Hà Nội bốn mùa thơm ngát. Qua tác phẩm của mình, ông thể hiện sự xót thương đối với những con người nghèo khó, những người lam lũ. Thạch Lam miêu tả những món quà quê, những người đi bán hàng trong đêm bằng một hồn thơ đầy cảm xúc. Trong văn của Thạch Lam, hình ảnh một người gánh hỏa lò đi trong đêm Hà Nội đung đưa hai chấm lửa và chân bước nhẹ như chân ma và thỉnh thoảng lại vọng lên những tiếng “Dầy giò, Dầy giò…”. Những tiếng rao của những người lam lũ trong đêm như vậy nó dần gom góp lại và làm nên cái hồn vía của phố phường Hà Nội, hồn vía của đất nước. Thạch Lam thương một tiếng rao đêm, thương những người làm ra hạt cốm, thương cả những người gánh cốm rao bán, thương cả những em bé bán hàng rong… Tất cả những gương mặt ấy, những âm thanh ấy chi chút và làm nên hồn vía của kinh kỳ.

Ví dụ như cùng nhìn vào ẩm thực Hà Nội, mỗi ông ứng xử và thể hiện một khác. Các ông ấy đều sành ăn lắm, nhưng mỗi ông lại ứng xử một khác trong trang viết của mình. Ông Nguyễn Tuân hiện ra như một bậc tao nhân mặc khách. Ông Thạch Lam cảm thụ như một thi nhân. Còn Vũ Bằng chỉ là một thường nhân. Văn viết về ẩm thực, mỗi ông có một vẻ đẹp độc đáo khác nhau.


Phải thừa nhận rằng những trang viết về Hà Nội của ba nhà văn trên quá đẹp. Nếu không có tình yêu với mảnh đất, với con người của thủ đô thì khó có thể viết được những trang văn như thế. Nhưng hình như những vẻ đẹp của Hà Nội mà Nguyễn Tuân, Vũ Bằng và Thạch Lam đã miêu tả đang dần trở thành quá khứ ?

Trong những trang văn của các ông, Hà Nội hiện ra vô cùng thanh lịch. Nét sang trọng, quý phái, tinh tế là ba phẩm chất được coi là những điểm nhấn mà cả ba ông đều tôn vinh. Những trí thức và những người dân Hà Nội thời đó tiếp nhận tinh hoa của phương Tây những họ vẫn có ý thức giữ lại những nét văn hóa của Hà Nội. Tuy nhiên, ý thức gìn giữ cái riêng cái độc đáo, cái tinh hoa hiện nay không còn mạnh như trước nữa và đang bị phai nhạt trước những xô bồ, nhốn nháo và lai căng. Thế nhưng có những nét văn hóa, những phẩm chất kinh kỳ mang tính chất tinh hoa của Hà Nội nó vẫn đủ mạnh, vẫn tồn tại cho đến ngày hôm nay để chống lại những sự lai căng và chống lại những mưu toan phá vỡ nó, làm lu mờ nó.

Tuấn Hải (Vietimes)

(Theo VIETTIMES )
Về đầu trang Rss 
Các tin mới
 
Các tin khác